insan ve yurttaş hakları bildirgesi

jakoben
I.
Her türlü siyasal birliğin amacı, insanın doğal ve geri alınamaz haklarını korumak ve tüm yeteneklerini geliştirmektir.
II.
İnsanın temel hakları, kendi özgürlüğünü
ve varlığını koruması için gerekli olan her şeydir.
III.
Bu haklara, fiziksel ve tinsel güçleri ne denli farklı olursa olsun tüm insanlar eşit olarak sahiptirler. Hakların eşitliği, doğa tarafından düzenlenmiştir; toplum, onları ihlal etmez, tersine etkisizleştirilmelerine neden olan aşın güç kullanımına karşı güvence sağlar.
!V.
Özgürlük, insanın sahip olduğu tüm yetilerini dilediği gibi geliştirme gücüdür. Kuralı adalet, sınırları başkalarının hakları, ilkesi doğa, güvencesi yasadır.
V.
Banşcıl olarak toplanma hakkı ve basım ya
da başka biçimlerde düşünceleri açıklama hakkı,
insanın özgürlüğü ilkesinin öylesine zorunlu bir sonucudur ki, bugünkü ya da geçmişteki despotizmin anısına bakmak yeterlidir.
VI.
Mülkiyet, her yurttaşın, yasayla güvence altına alınmış olan güzelliklerden kendi payına düşeni alma ve bunu kullanma hakkıdır.
VII.
Mülkiyet hakkı, tüm haklar gibi, başkalarının haklarına saygı gösterme zorunluluğuyla sınırlıdır.
VIII.
Bu hak, diğer insanların güvenliğine, özgürlüğüne, yaşama hakkına, mülkiyet hakkına zarar veremez.
IX.
Bu ilkeyi ihlal eden her türlü mal ticareti,
temelden haksız ve ahlaksızdır.
X.
Toplum tüm üyelerine iş sağlayarak ya da
çalışacak durumda olmayanların varlıklarını sürdürmelerine yetecek düzeyde yardım ederek onların geçimlerini sağlamak zorundadır.
XI.
Gereksinimlerinden yoksun olanlara yapılacak zorunlu yardımlar, ihtiyaç fazlasına sahip olanların yükümlülüğüdür; bu yükümlülüğün nasıl yerine getirileceği yasayla belirlenir.
XII.
Gelirleri, geçimleri için gerekli olanı aşmayan yurttaşlar kamu harcamalarına katılma yükümlülüğünden muaftır. Diğerleri servetlerinin
boyutuna göre artan oranda bu yükümlülüğü yerine getirmek zorundadırlar.
XIII.
Toplum, tüm varlığıyla, toplumsal aklın gelişmesini ve öğretimin bütün yurttaşlarca ulaşılır
olmasını destekler.
XIV.
Halk egemendir; hükumet onun eseri ve
malıdır, kamu görevlileri onun memurlarıdır.
Halk, istediği zaman hükumetini değiştirebilir ve
temsilcilerini görevden alabilir.
XV.
Yasa, halkın iradesinin özgür ve resmi ifadesidir.
XVI.
Yasa, herkes için eşittir.
XVII.
Yasa, sadece topluma zararlı olanı yasaklayabilir, topluma gerekli olanı emreder.
XVIII.
İnsanın lağvedilemez haklarını ihlal eden
her yasa, temelden haksız ve zorbacadır; yok
hükmündedir.
XIX.
Yasa, tüm özgür devletlerde, her şeyden
önce yönetenlerin yetkilerini kötüye kullanmalarına karşı kamusal ve bireysel özgürlüğü korur.
Önsel olarak halkın iyi, yargıcın ise dürüst olduğunu kabul etmeyen her kurum çürümüştür.
XX.
Halkın hiç bir kesimi, tüm halkın gücünü
kullanamaz; ama dile getirdiği istemler, genel iradenin oluşmasına katkı sağlayan istemler olarak saygı ile karşılanır. Bu egem en topluluğun her kesimi iradesini sınırsız bir özgürlükle açıklayabilme
hakkına sahiptir; oluşturulmuş her türlü m akam ­
dan tamamen bağımsızdır; kendi politikalarının
ve kararlarının egemenidir.
XXI.
Bütün yurttaşlar, erdemleri ve yetenekleri
dışında hiç bir ayırım gözetmeksizin ve halkın güveni dışında hiç bir nitelik aranmaksızın her türlü
kamu görevine kabul edilirler.
XXII.
Bütün yurttaşlar, halk temsilcisi seçilme ve
yasama faaliyetlerine katılmada eşit haklara sahiptir.
XXIII.
Bu hakların göstermelik ve eşitliğin hayal
olmaması için kamu görevlilerine toplum tarafından maaş bağlanır; böylece kendilerinin ve ailelerinin geçimini tehlikeye sokmadan emekleriyle geçinen insanlar olarak yasanın her gerektirdiği
durumda toplantılara katılmaları sağlanır.
XXIV.
Her yurttaş, yasanın sözcüsü ya da uygulayıcısı olan yüksek dereceli memurlara ve hükumet görevlilerine kutsal bir saygı göstermelidir.
XXV.
Hiç kimse, bir insanın özgürlüğüne, güvenliğine ve mallarına karşı, yasaların belirlediği durumlar ve emrettiği yollar dışında, yasa adına olsa
bile bir eylemde bulunamaz.
Bunun tersi eylemler keyfi ve hükümsüzdür; yasaya duyulan saygının kendisi bu eyleme boyun eğmeyi yasaklar; eğer eylem şiddet kullanılarak gerçekleştirilmeye çalışılırsa, yasa bu şiddete karşı güç kullanarak direnmeye izin verir.
XXVI.
Her bireyin, kamu erkini elinde bulunduranlara dilekçe verme hakkı vardır. Bu dilekçelerin muhatapları dilekçenin bahsettiği hususları
karara bağlamak zorundadırlar. Dilekçe hakkı yasaklanamaz, sınırlandırılamaz ve kullananlar cezalandırılamaz.
XXVII.
Baskıya direnme, tüm insan ve yurttaş haklarının doğal sonucudur.
XXVIII.
Toplum üyelerinin herhangi biri baskıya
uğradığında, toplumun bütünü baskı altında demektir. Toplumun bütünü baskıya uğradığında, toplum üyelerinin her biri baskı altındadır.
XXIX.
Hükumet halkın haklarını ihlal ettiğinde, ayaklanma, halk için ve halkın her bir bölümü için, en kutsal haktır ve en vazgeçilemez görevdir.
XXX.
Bir yurttaş toplumsal güvenceden yoksunsa, tüm haklarını kendi başına savunmak onun en doğal hakkıdır.
XXXI.
Her iki durumda da, baskıya karşı direnmenin yasal biçimlere sokulması, zorbalığın en incelmiş halidir.
XXXII.
Kamu hizmeti, ayrıcalık ya da ödül değil,kamusal görevdir.
XXXIII.
Halk temsilcilerinin işledikleri suçlar en
ağır biçimde ve kolayca cezalandırılmalıdır. Hiç
kimse kendisinin diğer yurttaşlardan daha dokunulmaz olduğunu iddia edemez.
XXXIV.
Halkın, temsilcilerinin tüm faaliyetlerinden
bilgi edinme hakkı vardır; temsilciler, halka yönetimleriyle ilgili eksiksiz bilgi vermek ve halkın yargısını saygıyla karşılamak zorundadırlar.
XXXV.
Tüm ülkelerin insanları kardeştir ve halklar
güçleri oranında aynı devletin yurttaşlarıymış gibi
dayanışma içinde olmalıdırlar.
XXXVI.
Bir tek ulusu ezen, tüm ulusların düşmanı olduğunu açıkça ilan etmiş sayılır.
XXXVII.
Özgürlüğün gelişimini durdurmak ve insan
haklarını ortadan kaldırmak için bir tek halka bile
savaş açanlar, tüm halklar tarafından, yalnızca sıradan düşman olarak değil, katiller ve haydutlar sürüsü olarak geri püskürtülmelidir.
XXXVIII.
Tüm krallar, soylular, zorbalar, dünyanın egemeni insan soyuna ve evrenin yasa koyucusu doğaya karşı baş kaldıran kölelerdir.